လူသားမ်ားသည္ ဘ၀အတြက္ စားေသာက္ေရး၊ ၀တ္ဆင္ေရး၊ ေနထိုင္ေရး၊ စိတ္ေျဖေရးတို႔အတြက္  ပံုစံုမ်ိဳးစံုျဖင့္ အလုပ္လုပ္ၾကရပါသည္။ ထိုသို႔ အလုပ္လုပ္ၾကရာတြင္ အလုပ္သံုးမ်ိဳး ထက္ပင္ ပို၍မရွိႏိုင္ပါ။ ထိုအလုပ္သံုးမ်ိဳးမွာ-

၁။ အေတြးကံ (မေနာကံ)၊ ၂။ အေျပာကံ(၀စီကံ) ၃။ အလုပ္ကံ(ကာယကံ) တို႔ျဖစ္ေပသည္။

၁။ အလုပ္ကံ(ကာယကံ)အစုတြင္ (က)သူတစ္ပါးအသက္ကိုမသတ္ျခင္း၊ (ခ)မေပးေသာဥစၥာကိုမယူျခင္း၊ (ဂ)ကာမဂုဏ္ကိစၥ၌မေဖာက္ျပန္ျခင္း တို႔ပါ၀င္ပါသည္။

၂။ အေျပာကံ(၀စီကံ)အစုတြင္ (က)လိမ္လည္၍ မေျပာျခင္း၊ (ခ)ကုန္းတိုက္စကားမေျပာျခင္း၊ (ဂ)ၾကမ္းတမ္းစြာမေျပာျခင္း၊ (ဃ)အက်ိဳဳးမဲ႔စကား မေျပာျခင္း တို႔ပါ၀င္ပါသည္။

ဘာသာ၀ါဒတိုင္းတြင္ ယံုၾကည္မႈ(မ်က္စိမွိတ္ယံုၾကည္မႈ)ေပၚတြင္ အေျခခံၾကပါသည္။ အျခားဘာသာ ၀င္တို႔ နားလည္ၾကေသာ သက္၀င္မႈ၊ ယံုၾကည္မႈ စသည္တို႔သည္ ဗုဒၶ၀ါဒႏွင့္ ပတ္သက္ျခင္းကား မရွိေပ။ သို႕ေသာ္ ဗုဒၶ၀ါဒစာေပမ်ားတြင္ေတြ႕ရွိေသာ သဒၶါဟူေသာ စကားလံုးကို အမ်ားအား ျဖင့္ သက္၀င္မႈ၊ ယံုၾကည္မႈဟု ဘာသာျပန္ေလ႔ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ သဒၶါ ဆိုသည္မွာ ယံုၾကည္မႈ မည္ကာမတၱမဟုတ္၊ ကုိယ္တိုင္ ေက်ေက်နပ္နပ္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိရွိနားလည္၍ ျဖစ္ေပၚလာေသာ စိတ္ခ်ယံုၾကည္မႈမ်ိဳးျဖစ္ေလသည္။ ယံုၾကည္မႈဆိုရာတြင္ သိျမင္မႈ(အျပည့္အစံုသိရွိနားလည္မႈ) ရွိမွ ျဖစ္ေပၚႏိုင္သည္။ ရတနာသံုးပါးအေပၚတြင္ စိတ္ခ်ယံုၾကည္မႈမွ အမွန္တကယ္သိျမင္နားလည္မႈသို႔ ကူးေျပာင္း၍ သံသရာ၀ဲဂယက္မွ ရုန္းထြက္ႏိုင္ ရမည္ျဖစ္သည္။ လက္ထဲတြင္ ေက်ာက္မ်က္ရြဲတစ္လံုးကို ဆုပ္၀ွက္ထားပါသည္ဟုဆိုလွ်င္ ကိုယ္တိုင္မျမင္ရ၍ ယံုၾကည္ရေသာ ကိစၥမ်ိဳးျဖစ္သည္။ လက္၀ါးကို ျဖန္႔၍ ေက်ာက္မ်က္ရြဲကို ထုတ္ျပပါလွ်င္ မ်က္စိျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ျမင္ရျပီျဖစ္၍ အမွန္တကယ္ သိျမင္ နားလည္မႈျဖစ္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ သဒၶါယ တရတိ ၾသဃံ  ဗုဒၶျမတ္စြာ မိန္႕ဆိုခဲ႔ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ၾသဃဆိုရာ၌ အခက္အခဲမွ်ပင္ မကဘဲ ၾသဃတည္းဟူေသာ ပကတိေရအယဥ္သည္ သတၱ၀ါမ်ားကို လႊမ္းမိုးႏွစ္ျမွဳပ္ႏွိပ္စက္ သတ္ ျဖတ္တတ္သကဲ႔သို႔ ေလာဘ၊ ဒိ႒ိႏွင့္ ေမာဟတရားတို႔သည္လည္း သတၱ၀ါမ်ားကို လႊမ္းမိုးႏွစ္ျမွဳပ္ ႏွိပ္စက္သတ္ျဖတ္တတ္သည္။ ၀ဋ္ဒုကၡအပါယ္ေလးပါးအထိ နစ္ျမဳပ္ေအာင္ လႊမ္းမိုးသတ္ျဖတ္ တတ္ပါ သည္။ ၄င္းၾသဃေလးပါးမွာ- (အခက္အခဲမွန္သမွ်ကို ယံုၾကည္ခ်က္ ျဖင့္ လြန္ေျမာက္၏) ဟူ၍

၁။ ကာေမာဃ = ၀တၳဳအာရံုကာမဂုဏ္ကို တပ္မက္ေသာတဏွာ။

၂။ ဘေ၀ါဃ = ရူပါစ်ာန္၊ အရူပါစ်ာန္ႏွင့္ ထိုစ်ာန္တို႔၏ အက်ိဳး၀ိပါတ္ကို ႏွစ္သက္တြယ္တာ ေသာ တဏွာ။

၃။ ဒိေ႒ာဃ = အယူလြဲမႈ မိစၧာဒိ႒ိ။

၄။ အ၀ိေဇၨာဃ = အာရံု၏ သေဘာအမွန္ကို မသိမႈေမာဟ။

ထိုၾသဃေလးပါးတို႔ကို သဒၶါ တရားျဖင့္ ေက်ာ္လြန္ႏိုင္၏ဟု ဗုဒၶျမတ္စြာ ေဟာၾကားေတာ္မူ ခဲ႔ျခင္းျဖစ္ သည္။ ဤသို႔ဆိုလွ်င္ စိမ္ရည္အိုး ထဲ၌ ၾကာျမင့္စြာ စိမ္ထားေသာ စိမ္ရည္ အရက္ကဲ႔သို႔ အနမတဂၢသံသရာ၀ယ္ သတၱ၀ါတို႔၏ ခႏၶာအစဥ္ တည္းဟူေသာ စိမ္ရည္အိုး၌ စိမ္ထားသည္ျဖစ္၍ ေတြေ၀ယစ္မူးေစတတ္ေသာ အာသေ၀ါတရား ေလးပါးကုိလည္းေကာင္း၊ အေစးႏွင့္ကပ္၍ ယွဥ္စပ္ထားသကဲ႔သို႔ သတၱ၀ါမ်ားကို ၀ဋ္ဆင္းရဲ၌ ယွဥ္စပ္ေပးေသာ ေယာဂေလးပါးကို လည္းေကာင္း သဒၶါတရားဟုဆိုအပ္ေသာ ရတနာသံုးပါးႏွင့္ ကံကံ၏အက်ိဳးကို ယံုၾကည္မႈသည္ ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ မည္ျဖစ္သည္။